خبرگزاری مهر، گروه استانها ـ مریم یاوری: فصل برداشت سیب در سمیرم امسال برای باغداران با طعم تلخ گرانی هزینه‌ها و افت قیمت فروش همراه شده است؛ محصولی که باید حاصل یک سال تلاش و هزینه‌کرد باغداران را به درآمد تبدیل کند، حالا در سایه ضعف بازار فروش، به دغدغه‌ای جدی برای تولیدکنندگان تبدیل شده است.
افزایش قیمت نهاده‌های کشاورزی، رشد دستمزد کارگران، هزینه‌های سنگین حمل‌ونقل و بسته‌بندی، در کنار کاهش قیمت سیب، حاشیه سود باغداران را تحت فشار قرار داده است. از سوی دیگر، محدود شدن بازارهای صادراتی، امکان فروش محصول را دشوار کرده و نگرانی از هدررفت بخشی از تولید را افزایش داده است.
اهمیت این وضعیت زمانی بیشتر آشکار می‌شود که بدانیم استان اصفهان سالانه حدود ۲۵۰ هزار تن سیب تولید می‌کند و نزدیک به ۹۰ درصد این محصول در شهرستان سمیرم به دست می‌آید؛ منطقه‌ای که معیشت شمار زیادی از خانوارهای آن به باغداری وابسته است.
در چنین شرایطی، پرسش اصلی این است که چرا محصولی با ظرفیت بالای تولید و صادرات، در فصل برداشت به دغدغه‌ای برای تولیدکنندگان تبدیل می‌شود و چه راهکارهایی می‌تواند از زیان باغداران و هدررفت محصول جلوگیری کند؟
افت قیمت در کنار جهش هزینه‌ها
مهدی جهانگرد، باغدار سمیرمی، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به مشکلات فروش سیب اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین چالش‌های امسال، محدودیت صادرات است. در سال‌های گذشته بخشی از محصول به کشورهای حاشیه خلیج فارس، افغانستان، پاکستان و هند صادر می‌شد، اما امسال این بازارها با محدودیت مواجه شده‌اند.
وی با بیان اینکه قیمت سیب هم‌زمان با افزایش هزینه‌های تولید کاهش یافته است، افزود: سال گذشته سیب درجه سه بین ۳۰ تا ۳۵ هزار تومان فروخته می‌شد، اما امسال قیمت آن به حدود ۱۵ تا ۱۸ هزار تومان رسیده است؛ در حالی که هزینه‌های تولید افزایش چشمگیری داشته‌اند.
این باغدار سمیرمی ادامه داد: قیمت کود شیمیایی از حدود دو میلیون تومان در سال گذشته به هفت میلیون تومان رسیده و قیمت سم شیمیایی نیز از یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان به حدود ۱۲ میلیون تومان افزایش یافته است. هزینه برق باغ‌ها سه برابر شده و دستمزد روزانه کارگر نیز از ۶۰۰ هزار تومان به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده است.
جهانگرد با اشاره به افزایش هزینه‌های جانبی برداشت گفت: هزینه حمل‌ونقل نیز به‌شدت افزایش یافته و قیمت هر سبد مورد استفاده برای برداشت و جابه‌جایی سیب از حدود ۲۵ هزار تومان در سال گذشته به ۹۰ هزار تومان رسیده است؛ شرایطی که فشار مضاعفی بر باغداران وارد می‌کند.
یک‌چهارم محصول خوراک دام می‌شود
وی با ابراز نگرانی از وضعیت بازار فروش سیب تصریح کرد: پیش‌بینی می‌شود امسال حدود یک‌چهارم محصول به دلیل نبود بازار مناسب، به خوراک دام تبدیل شود؛ چراکه بسیاری از باغداران امکانات و سرمایه لازم برای فرآوری سیب و تبدیل آن به میوه خشک را ندارند.
این باغدار سمیرمی با انتقاد از وضعیت واسطه‌گری در بازار سیب گفت: باغداران هزینه‌های سنگین تولید را پرداخت می‌کنند، اما در نهایت سود اصلی نصیب دلالان می‌شود و تولیدکننده با زیان و کاهش درآمد روبه‌رو می‌ماند.
۲۵۰ هزار تن سیب در سمیرم تولید می شود
احمدرضا رئیس‌زاده، مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به ظرفیت تولید این محصول در استان اظهار کرد: سطح زیر کشت سیب درختی در اصفهان حدود ۲۰ هزار هکتار است و سالانه نزدیک به ۲۵۰ هزار تن سیب تابستانه و پاییزه از باغ‌های استان برداشت می‌شود.
وی افزود: حدود ۹۰ درصد تولید سیب استان در شهرستان سمیرم انجام می‌شود و سالانه حدود ۶۰ هزار تن سیب از کشور به بازارهای خارجی صادر می‌شود.
مدیر امور باغبانی جهاد کشاورزی استان اصفهان با تأیید مشکلات ناشی از محدودیت صادرات گفت: محدودیت‌های ایجادشده در صادرات، مشکلاتی برای کشاورزان به وجود آورده است. از سوی دیگر، هزینه‌های تولید نیز افزایش یافته و باغداران در این زمینه حق گلایه دارند.
وی درباره فعالیت دلالان در بازار محصولات کشاورزی نیز گفت: واسطه‌گری یکی از چالش‌های بازار محصولات کشاورزی است و برنامه‌هایی در این زمینه از سوی مجموعه تعاون روستایی جهاد کشاورزی در دست پیگیری قرار دارد.
تکمیل زنجیره ارزش راهبرد افزایش درآمد باغداران است
رحیم کریمی، نماینده مردم سمیرم در مجلس شورای اسلامی نیز در این زمینه به خبرنگار مهر گفت: تکمیل زنجیره ارزش محصولات کشاورزی از باغ تا سفره، مهم‌ترین راهبرد برای افزایش درآمد باغداران و کاهش ریسک‌های اقتصادی است.
نماینده مردم سمیرم افزود: افتتاح مجموعه چندمنظوره که ترکیبی از سردخانه، صنایع فرآوری کنسانتره و سورتینگ مدرن است، نقش مؤثری در کاهش ضایعات محصولات و مدیریت عرضه به بازار خواهد داشت.
وی همچنین با اشاره به استفاده از انرژی‌های نو در این پروژه تصریح کرد: بهره‌برداری از مزرعه پنل خورشیدی در این سایت، الگویی موفق از بهره‌وری انرژی و پایداری زیست‌محیطی در صنایع تبدیلی است.
کریمی با تأکید بر لزوم توسعه این زیرساخت‌ها برای ایجاد اشتغال پایدار خاطرنشان کرد: مجلس و دستگاه‌های اجرایی از طرح‌هایی که منجر به ایجاد ارزش‌افزوده برای تولیدات بومی و حمایت از سرمایه‌گذاران بخش خصوصی می‌شود، با تمام توان حمایت خواهند کرد.
کشاورزی ظرفیت مغفول سرمایه‌گذاری و صادرات است
محمدجواد عسکری، رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی نیز در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: بخش کشاورزی ظرفیت بسیار بالایی برای سرمایه‌گذاری دارد؛ به‌طوری‌که این بخش با دارا بودن ۴.۵ میلیون بهره‌بردار و پوشش یک‌سوم اقتصاد کشور، بازدهی سه برابری نسبت به صنعت دارد.
رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی با اشاره به تکالیف برنامه هفتم توسعه گفت: در برنامه هفتم توسعه، بسترهای مناسبی برای کشاورزی پیش‌بینی شده است که اگر مجریان با جدیت تلاش کنند و ظرفیت‌های بالقوه را بالفعل سازند، شاهد جهش‌های چشمگیری در این حوزه خواهیم بود.
وی افزود: محصول سیب سمیرم ظرفیت صادراتی بسیار مطلوبی دارد که باید با تدوین نقشه راه عملیاتی، شامل برنامه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت، برای توسعه بازارهای صادراتی آن اقدام کرد.
عسکری با تأکید بر افزایش سهم ۳۰ درصدی کشاورزی از اشتغال کشور تصریح کرد: امنیت غذایی از مهم‌ترین اولویت‌های کشور است و باید در این حوزه سرمایه‌گذاری جدی صورت گیرد؛ در واقع، اگر در بخش کشاورزی یک هزار تومان هزینه کنیم، هزینه‌های سربار در حوزه بهداشت و درمان به طرز چشمگیری کاهش می‌یابد.
وی اصلاح الگوی کشت را از مباحث اساسی و مغفول‌مانده دانست و افزود: قاعده الگوی کشت باید به‌گونه‌ای تعریف شود که دغدغه‌های تولیدکننده در زمینه نحوه و میزان تولید برطرف گردد. همچنین، دولت موظف است اجرای مصوبات کمیسیون کشاورزی مجلس را در اولویت‌های اجرایی خود قرار دهد.
رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس، استان اصفهان را پایلوتی برای کشور در حوزه تصاحب بازارهای منطقه‌ای دانست و گفت: تصمیمات خلق‌الساعه همواره مانعی بر سر راه تولید بوده است؛ لذا پیشنهاد می‌کنم کارگروهی ویژه جهت بهره‌برداری حداکثری از ظرفیت‌های موجود استان تشکیل شود تا اصفهان در حوزه دانش‌بنیان کردن کشاورزی پیشرو باشد.
عسکری با اشاره به وجود ۲۵۰ هزار فارغ‌التحصیل حوزه کشاورزی در کشور خاطرنشان کرد: این نیروی متخصص سرمایه عظیمی است که باید با ایجاد فضای دانش‌بنیان در بخش کشاورزی اصفهان، از توانمندی‌های آنان برای تحول و بهره‌وری حداکثری استفاده شود.
صنایع تبدیلی راهی برای مهار نوسان بازار است
جعفر گوهرکانی، معاون وزیر جهاد کشاورزی نیز در گفت‌وگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: صنایع فرآوری، سردخانه‌ها و واحدهای سورتینگ، ستون‌های ایجاد تعادل در بازار کشاورزی هستند و می‌توانند از نوسانات شدید قیمتی که تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان را با چالش مواجه می‌کند، جلوگیری کنند.
وی با اشاره به ضرورت احداث زیرساخت‌های حمل، نگهداری و فرآوری محصولات کشاورزی در قطب‌های تولید افزود: سرمایه‌گذاری در این بخش، به‌ویژه در شرایط کنونی که کشور با محدودیت‌های ناشی از تحریم‌های استکبار جهانی در حوزه صادرات مواجه است، یک ضرورت راهبردی است تا بتوانیم از ظرفیت‌های داخلی برای عرضه به بازارهای هدف استفاده کنیم.
معاون وزیر جهاد کشاورزی با تقدیر از عملکرد سرمایه‌گذاران و مدیریت استان اصفهان در پیشبرد سریع این پروژه تأکید کرد: وزارت جهاد کشاورزی بر حمایت از توسعه صنایع تبدیلی متمرکز است و امیدواریم با راه‌اندازی این ظرفیت ۲۰ هزار تنی، نگرانی‌های همیشگی باغداران سمیرمی در فصل برداشت و انباشت محصولات برطرف شود.
گوهرکانی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به چالش‌های آبی و تغییرات اقلیمی تصریح کرد: بهره‌وری آب و اجرای سامانه‌های نوین آبیاری از اولویت‌های اصلی وزارتخانه در برنامه هفتم توسعه است. در همین راستا، بالغ بر ۵۵۰ میلیارد تومان از اعتبارات ملی و کمک‌های فنی ـ اعتباری در دو سال اخیر برای توسعه شبکه‌های آبیاری، مرمت قنوات و مطالعات خاک در استان اصفهان هزینه شده است که این روند با جدیت ادامه خواهد یافت.
معاون وزیر جهاد کشاورزی در خصوص دغدغه‌های باغداران سیب سمیرم نیز خاطرنشان کرد: برای جلوگیری از ضرر و زیان باغداران و مدیریت عرضه محصول، هماهنگی‌های لازم با سازمان تعاون روستایی انجام شده است. علاوه بر خرید تضمینی محصولات درجه سه، برنامه‌ریزی‌های لازم برای خرید و عرضه محصولات درجه یک و ممتاز نیز صورت گرفته است تا هیچ نگرانی از بابت انباشت محصول در فصول سرد سال وجود نداشته باشد.
گوهرکانی بر تداوم تعامل سازنده میان مجلس شورای اسلامی، دولت و بخش خصوصی تأکید کرد و آن را رمز موفقیت در عبور از شرایط جنگ اقتصادی و شکوفایی ظرفیت‌های کشاورزی کشور دانست.
بازار سیب سمیرم در انتظار اقدام عملی
کاهش قیمت سیب در کنار افزایش هزینه‌های تولید، مسئله‌ای فراتر از نوسان معمول بازار است؛ زیرا ادامه این روند می‌تواند درآمد باغداران را کاهش دهد و بخشی از محصولی را که برای تولید آن هزینه و زمان زیادی صرف شده است، از چرخه مصرف انسانی خارج کند.
اگرچه توسعه سردخانه‌ها، سورتینگ و صنایع فرآوری می‌تواند بخشی از مشکلات نگهداری و عرضه محصول را برطرف کند اما عبور از وضعیت فعلی به تسهیل صادرات، اجرای برنامه‌های حمایتی و ساماندهی بازار نیز وابسته است. اکنون مهم‌ترین مطالبه باغداران سمیرمی، تبدیل وعده‌ها و ظرفیت‌های موجود به اقداماتی عملی است تا حاصل یک سال تلاش آنان به دلیل نبود بازار مناسب، به زیان اقتصادی تبدیل نشود.
نظر شما